Handleiding voor de docent

Op deze website vind je Rubrics, voor het praktijkgedeelte van het vak drama op havo/ vwo. Rubrics zijn geschikt om een product en/ of (deel)vaardigheden te beoordelen op kwaliteit én om de manier van werken te beoordelen. Het doel van dit instrument is de docent en de leerling een handvat te bieden om de leerling binnen het vak drama te kunnen beoordelen én om (gezamenlijk) te kunnen reflecteren op het leerproces en op presentatiemomenten.

Het instrument is zo opgesteld dat jij, als dramadocent, verschillende criteria uit kunt kiezen die van toepassing zijn op dat wat je gaat doen met een klas, of dit nu een project, voorstelling, of lessenreeks is.

Er zijn een aantal punten waar je van te voren, als docent, zelf keuzes in kunt maken. Maak eerst voor jezelf helder wat het doel is van de Rubrics binnen jouw lessen en geef daarvoor antwoord op de vragen:

  • Gebruik je de Rubrics als beoordelingsinstrument en/ of als reflectie instrument?
  • Worden de Rubrics gebruikt om het proces of het product in kaart te brengen?
  • Wie vult de Rubrics in? De docent, de leerling en/of medeleerling (waardoor peer educatie ontstaat, leren van gelijken)?

De Master Rubric bestaat uit vier hoofdcriteria: basisvaardigheden, spelvaardigheden, maken en reflecteren. Elk hoofdcriterium heeft een aantal subcriteria. Een criterium is een kenmerk waarop je je beoordeling baseert. Bij elk subcriterium zijn er vier niveaus beschreven waarbij je kunt aangeven binnen welk niveau de leerling op dat moment functioneert. Deze uitgeschreven beoordelingsniveaus geven inzicht in beoordeling en/of reflectie en vormen de basis voor een eventuele dialoog hierover.

Een voorbeeld:

Schermafbeelding 2016-01-17 om 21.26.24

 

Als jij als docent besluit dat bovenstaande Rubric past binnen de lessen dan is het goed om deze vooraf aan de leerlingen uit te delen en te bespreken.

In de eerste kolom is te zien op welk examenonderdeel de Rubric van toepassing is. In de tweede kolom is te zien dat het gaat om het beoordelen van een spelvaardigheid. In de derde kolom wordt helder dat ‘geloofwaardigheid’ beoordeeld wordt. Dramadocenten hebben aangegeven dat zij binnen geloofwaardigheid de volgende observeerbare kenmerken beoordelen ‘incasseren, reageren en noodzaak’. Deze woorden zullen goed moeten worden toegelicht: Wanneer speelt iemand geloofwaardig? Wat is incasseren precies? En wat wordt bedoeld met noodzaak? Goed om deze specifieke woorden ook tijdens de les te gebruiken. Mocht jij andere woorden van toepassing vinden op geloofwaardigheid, dan kun je deze zelf aanpassen in het Excel sheet. Vervolgens staan er vier niveaus omschreven waarbij de docent, de leerling zelf of een medeleerling aan kan geven op welk niveau een leerling op dat moment speelt.

 

Formatief en/of Summatief
Het gebruik van de Rubrics als beoordelingsinstrument en/ of als reflectie instrument

De Rubrics kunnen gebruikt worden bij formatieve én summatieve beoordelingen.
Als summatief beoordelingsinstrument zorgen de Rubrics voor een, zo veel als mogelijk, objectieve beoordeling. Wat wel belangrijk is om niet uit het oog te verliezen, is dat de vaardigheden die geleerd worden bij drama soms breder zijn dan in Rubrics te vatten zijn. Rubrics binnen dramalessen blijven ook altijd gedeeltelijk subjectief. De start met de Rubrics in de klas is het bespreken van de criteria met de leerlingen. Tijdens dit gesprek kun je als docent de vaardigheden uiteenzetten en een eventuele focus op bepaalde onderdelen duidelijk maken aan de leerlingen. Een bijkomend voordeel is dat de woordenschat rondom drama vergroot wordt bij de leerlingen tijdens het bespreken. Verlies jezelf niet in de hokjes van de Rubrics. Het instrument is juist bedoeld om de leerling grip te laten krijgen op zijn eigen leerproces. Dit kan door de Rubrics te gebruiken bij, en vooral naast, individuele gesprekken en/ of uitgeschreven beoordelingen.

Als er formatief beoordeeld wordt zijn de Rubrics een goed reflectie instrument waarbij de leerling objectieve handvatten krijgt om naar zichzelf, en naar elkaar te (laten) kijken en dit constructief te bespreken met elkaar. Een leerling kan zo beter zicht krijgen, en hierdoor eigenaar worden van zijn sterke en zwakke kanten en van zijn eigen leerproces.

N.b. Als summatief beoordelingsinstrument kan er ook gekozen worden om een beoordelingsschaal op de Rubrics toe te passen, waarbij bepaalde Rubrics zwaarder kunnen wegen dan anderen.

Product en/ of proces
De Rubrics voor het in kaart brengen van het proces of het product

Veel dramadocenten maken een onderscheid binnen hun dramalessen tussen procesvaardigheden en productvaardigheden. Je kunt er voor kiezen om beide te beoordelen of een keuze te maken in het beoordelen van een eindproduct of juist het proces. Maak voor de leerlingen van te voren helder of het proces, het product of beide beoordeeld wordt. Realiseer je ook dat, op basis van deze keuze, je waarschijnlijk ook andere beoordelingscriteria kiest. Als er naar het proces van een leerling gekeken wordt dan houd je (natuurlijk) rekening met de verschillende instapniveaus van de leerlingen.

Docent, leerling, medeleerling
De Rubrics ingevuld door de docent, de leerling zelf of door een medeleerling (peer educatie)

Als de Rubrics ingevuld worden door jou, als docent, dan vergt dit, naast keuzes maken uit de hoeveelheid Rubrics, weinig voorbereiding.

Als docent kun je er na het invullen van de Rubrics ook voor kiezen om, de leerlingen voor zichzelf en/ of voor elkaar een cijfer te (laten) geven en dit mee te laten tellen voor de uiteindelijke beoordelingen. Zo worden leerlingen nog meer eigenaar van hun eigen, en elkaars, leerproces.

Van belang is dat er tijd genomen moet worden om de Rubrics aan de leerlingen uit te leggen. De ervaring leert dat als hier te snel overheen gestapt wordt, leerlingen de Rubrics niet serieus nemen. Het is van belang dat de leerlingen de Rubrics voor zich zien en elke afzonderlijke Rubric met de verschillende niveaus besproken wordt, waarbij het ook goed is om voorbeelden te geven. Hierdoor worden leerlingen meer eigenaar van de Rubrics en, uiteindelijk, ook van hun eigen leerproces.

Je kunt eventueel het tabblad ‘voor de leerling’ gebruiken bij de uitleg van de Rubrics aan de leerlingen.

Als de Rubrics ingevuld worden door een leerling voor een klasgenoot dan is het van belang dat je als docent goed de scheidslijn bewaakt tussen: wanneer zit een leerling op de stoel van de docent en wanneer zijn de leerlingen bezig met het leren geven en ontvangen van feedback.

Exameneisen havo/ vwo

Het havo/ vwo drama eindexamen is onderverdeeld in drie domeinen:

Domein A Vaktheorie

Domein B Praktijk

Domein C Oriëntatie op studie en beroep

Het centraal examen is dat van het vak kunst (algemeen). Het schoolexamen heeft betrekking op de drie bovengenoemde domeinen.

Dit beoordelingsinstrument richt zich op domein B Praktijk. Dit domein omvat binnen havo/ vwo de volgende subdomeinen, waar de verschillende Rubrics onder vallen: B1 Spelen, B2 Vormgeven, B3 Presenteren. De Rubrics omvatten alle onderdelen die omschreven staan binnen de exameneisen van het havo/ vwo Praktijkexamen. In het Excel sheet is per criterium aangegeven welk subdomein het criterium omhelst. Bij een aantal criteria staat ‘overstijgend’. Het uitgangspunt van de Rubrics is de wensen van docenten, leerlingen en scholen te verwerken in het instrument en niet de exameneisen. Hierdoor overstijgen de Rubrics de exameneisen van het vak drama. Dit is vooral te zien binnen de hoofdcriteria ‘basisvaardigheden’ en ‘reflecteren’. Beiden zijn essentiële vaardigheden binnen het vak drama, volgens docenten, leerlingen en scholen maar niet op deze wijze opgenomen in de exameneisen. Binnen het hoofdcriterium ‘reflecteren’ zien we dat een aantal criteria vakoverstijgend zijn én tegelijkertijd het subdomein A4 Beschouwen behelzen. Alles is terug te vinden in de Rubrics, binnen de kolom ‘havo/ vwo exameneisen’.

Aanpasbaar

Geheel naar eigen inzicht, kennis en situatie aan te passen.
Klik hier om de Theater Rubrics gratis te downloaden

Digitaal en analoog

Zowel digitaal als analoog effectief en veelzijdig in te zetten.
Klik hier om de Theater Rubrics gratis te downloaden

Onderzocht en verbeterd

Onderzocht en getest met leerlingen docenten en vervolgens aangepast en verbeterd.
Klik hier om de Theater Rubrics gratis te downloaden

Valide en toegankelijk

Getest op validiteit en toegankelijkheid voor leerling en docent.
Klik hier om de Theater Rubrics gratis te downloaden

Exameneisen

Sluit aan op de exameneisen voor de uitvoerende activiteiten.
Klik hier om de Theater Rubrics gratis te downloaden
Download